Bitki Koruma Bülteni, Cilt 49, Sayı 3 (2009)

Antalya’da Palmiye kırmızıböceği [Rhynchophorus ferrugineus (Olivier) (Col.:Curculionidae)]’ne karşı “Rhyfer®? feromonun  etkililiği ve ergin uçuş aktivitesi

Huriye ZEKİ, Ahmet ÖZKAN

Özet


Bu çalışma ile, Antalya-Merkez’de Miracle Otel’inde 2007 ve 2008 yıllarında hurma ve palmiyelerde zarar yapan Palmiye kırmızıböceği [Rhynchophorus ferrugineus (Olivier) (Col.:Curculionidae)]’ne karşı “Rhyfer®? feromonu+İskandinav tipi tuzak sisteminin survey, populasyon aktivitesi çalışmalarında ve mücadelesinde ergin uçuş aktivitesinin izlenmesinde biyolojik etkililiği ortaya konulmuştur.
Erginlerin doğada aktif olduğu süre boyunca 10’ar adet “Rhyfer®? feromonu (ferrugineol) içeren tuzaklarda ve feromon içermeyen aynı tip tuzaklarda haftalık aralıklarla ergin bireyler cinsiyetlerine göre sayılarak kaydedilmiştir.
Feromonlu tuzaklarda ilk erginler 2007 yılında 13 Nisan ve 2008 yılında ise 7 Mart’ta yakalanmıştır. Bu günlerde günlük minimum sıcaklık 14,3°C üzerinde olmuştur. Ergin bireyler tuzaklarda en son 30 Kasım 2007 ve 26 Aralık 2008 tarihlerinde yakalanmıştır. Günlük ortalama sıcaklığın 9,5°C üzerinde olduğu günlerde erginlerin tuzaklarda görülmeye devam ettiği belirlenmiştir. 
Ergin çıkışı süresince en yüksek ergin sayısına 2007 yılında 22 Haziran ve 2 Kasım, 2008 yılında ise 27 Haziran ve 7 Kasım tarihinde olmak üzere iki tepe noktasında ulaşılmıştır.
Feromonlu tuzaklarda 2007 yılında toplam 289 adet, 2008 yılında ise 548 adet ergin yakalanmıştır. Feromonu olmayan tuzaklarda ise ergin yakalanmamıştır. “Rhyfer®? feromonun etkinliğinin % 100 olduğu belirlenmiştir.
Feromonlu tuzaklarında cinsiyetler oranının (erkek: dişi) 2007 yılında 1/1.37, 2008 yılında ise 1/2.17 olduğu saptanmıştır.
Bu çalışma sonucunda, “Rhyfer®? feromonu içeren İskandinav tipi tuzak sisteminin, Palmiye kırmızıböceği’nin hem dişi ve hem de erkek erginlerini çekebilen etkili bir feromon+tuzak sistemi olduğu; Palmiyegiller (Palmae/Arecaceae) ile Skaslar (Cycadaceae)’da zararlının varlığını ortaya koyabilmek için survey amaçlı, mücadelesinde ergin uçuş aktivitesinin izlenmesinde ve populasyon aktivitesi çalışmalarında kullanılabileceği ortaya konulmuştur.

Tam Metin: PDF